ولادت
آیت الله حاج شیخ حسنعلی نجابت شیرازی فرزند مرحوم حاج غلامحسین نجابت در سال۱۲۶۹ه.ش در تبریز متولد شد.
ایشان در سن پانزده سالگی و پس از گذراندن دوره مقدماتی دروس خویش، در مدرسه علمیه خان شیراز، که تحت نظر آیت الله سیّد عبد الله شیرازی اداره می شد، برای تکمیل علوم و معارف خویش به نجف اشرف عزیمت نمود.
آیت الله نجابت که در نجف اشرف در حوزه درسی علما و مراجع بزرگ آن زمان از جمله:سیّد ابو الحسن اصفهانی، سیّدعبد الهادی شیرازی، سیّد ابوالقاسم خوئی، شیخ علی محمد بروجردی و...به کسب علم و معرفت پرداخته بود. از هوش و استعدادی سرشار برخوردار بود، به طوری که در سن۲۸سالگی به عنوان مجتهدی شایسته و فقیهی صاحب نام مطرح گردید و اجازاتی از اساتید فوق دریافت نمود.
آیت الله نجابت با آن نبوغ سرشار و آن همه معلومات، اگر می خواست در همان نجف اشرف به ادامه درس و بحث حوزوی بپردازد، به یکی از نوادر عصر خود و یکی از استوانه های مرجع و ملجأ مردم و طلاب تبدیل می شد، اما چون بندگی، مطلوب واقعی بوده و علوم ظاهری را برای ورود به علم واقعی می دانست، جویای انسانی کامل از اولیاء الهی بود تا از زلال معرفت و هدایت خاص وی برخوردار شود
که در همین راستا خداوند تبارک و تعالی به اراده و مشیت خاصه خود عزیز کاملی را به او معرفی می نماید و شیخ حسنعلی به خدمت استاد کل و عارف بی بدیل،آیت الله سیّد علی آقا قاضی طباطبایی می رسد. نقل گردیده است که:پدر خانم آیت الله نجابت،حاج میرزا یحیی هدایت، به ایشان می گوید که وقتی در نجف ساکن شدی به دیدار آقای قاضی برو و با ایشان ملاقاتی داشته باش.آقای نجابت هم که احترام خاصی برای پدر خانم قائل بود وقتی به نجف می رود خدمت مرحوم قاضی می رسد.
در هنگام ملاقات مرحوم قاضی از ایشان سوال می کند:« فرزند چه کسی هستی؟»آقای نجابت پاسخ می دهند: «فرزند شما!»
(منظور آیت الله نجابت این بود که: شما پدر باطنی و عرفانی من هستید و من آمده ام تحت ولایت شما، مانند فرزندی مطیع، تربیت گردم.)
ایشان دوباره سوأل می کند و همان جواب را می شنود،که آقای قاضی از آقای نجابت خوشش می آید.
آیت الله نجابت شیرازی در سالیان حضورش در محضر آقای قاضی از معدود کسانی بوده است که بطور مستمر و مدام در محضر این عارف الهی حضور داشته است و ازآن بحر عظیم سیراب می شده و استفاده فراوان می نموده است. در حقیقت آقای نجابت از مبرّزترین شاگردان مرحوم قاضی بوده است، چنانچه آیت الله قاضی در مورد ایشان فرموده بودند:
((شیخ حسنعلی اهل حرم است.))و هنگامی که از ایشان سوأل شد مگر ممکن است آدم از اهل بیت بشود؟ آقای قاضی فرمودند:
((چرا که نشود، مگر سلمان نشده بود؟))یا ایشان در جایی دیگری فرموده بودند:((شیخ حسنعلی با تمام وجودش به نزد ما می آید.))
آیت الله نجابت پس از رحلت آقای قاضی خدمت آیت الله سیّدجمال گلپایگانی رسید و برای مدتی از این عالم و عارف الهی استفاده نمود.ایشان بعد از آن به ایران آمده و به محضر عرفانی آیت الله انصاری همدانی راه یافت و تا آخر عمر خدمت ایشان بود و تبدیل به یکی ازبرجسته ترین شاگردان این عارف و اصل گردید و مورد نظر تام ایشان قرار گرفت.
در مورد سوابق مبارزاتی آیت الله نجابت در مورد انقلاب اسلام ایران نیز باید گفت که ایشان و آیت الله شهید دستغیب پرچمداران مبارزه بر علیه طاغوت در استان فارس بخصوص شیراز بودند، چنانچه در سال های مبارزه علیه رژیم طاغوت، در برابر ظلم ایستادگی کرده و پیوسته مردم را ترغیب به حمایت از امام خمینی می فرمودند و دوستان ایشان تا پای جان فعالیت می کردند.
در این رابطه آیت الله سیّد علی اصغر دستغیب می فرمایند:
...این مطلبی که می خواهم عرض کنم: نه فقط بیان حقی است که واقعاٌ این بزرگوار یعنی حضرت آیت الله نجابت بر گردن این انقلاب شکوهمند و بحمد الله پیروز، دارند، بلکه برای اینکه بدانیم که حرکت اولیاء الهی و دعای آنها و نظر آنها به همراه این انقلاب موثر واقع شده است و منحصراً یک حرکت ظاهری و صوری نیست.
منزل ایشان هر شب جلسه بود و شبی نبود که بحث انقلاب و مبارزه هم طرح نباشد.جدیدترین اعلامیه ها را اگر کسی می خواست پیدا کند به بیت مرحوم آیت الله نجابت می آمد. بعد از پیروزی انقلاب نیز ایشان در مسأله جنگ(دفاع مقدس)آنچه در توان داشت نسبت به هشت سال دفاع کوتاهی نکرد.تمام مردم بخصوص دوستان را به حسب وظیفه دفاع از ناموس و آبروی اسلام و حفظ مرز و بوم ترغیب کرد،چنانچه در این راه فرزند بزرگوارشان شهید محمد حسین نجابت راتقدیم خداوند جلیل کرد و بیش از۲۳شهید و ۲۷مجروح و۴مفقود الاثر از شاگردان حوزه درسی ایشان تقدیم به خداوند علی ّاعلا گردید.
از مرحوم نجابت آثار ارزشمندی به جا مانده است که از جمله این آثار،حوزه علمیه ایشان در شیراز می باشد که توسط ایشان تأسیس گردید و اثری عظیم و ماندگار است از جمله آثار قلمی ایشان می توان به موارد زیر اشاره کرد:
ولایت فقیه، کلمه طیبه، ترجمه و تفسیر و شرح کتاب شواهد التنزیل به نام((بصائر))،شرح دعای رجبیه، کلمه عشق،حدیث سرو و...ده ها و صدها اثر مکتوب گرانبها و دروس ضبط شده نیز از ایشان بر جای مانده که عمدتاً هنوز به چاپ نرسیده است.
حضرت آیت الله نجابت ظاهراً دارای۴فرزند پسر و۲دو فرزند دختر هستند.
ازفرزندان پسر ایشان به جز محمد حسین که به درجه رفیع شهادت نائل شد، بقیه در کسوت شریف روحانیت به سر می برند و در حال حاضر مشغول اداره مدرسه علمیه شهید محمد حسین نجابت در شیراز هستند.
حضرت آیت الله نجابت همانند بسیاری از بزرگان به وقت رحلتشان علم داشتند و نیز به دوستان و اطرافیان الطاف و توجه بیشتری می فرمودند. نقل گردیده است که:چهار روز قبل از رحلت ایشان یکی از نزدیکان به ایشان مراجعه می کند و می گوید:آقا دیشب شما را در خواب کنار آقای قاضی دیدم و مرحوم قاضی در حالی که جوان شده بود به شما می گفت:«اگر می خواهی بیایی، بیا»صاحب روایت گوید:ایشان پس از استماع این خواب فرموده بودند:
« چهار شب دیگر تعبیرش را به تو می گویم.»
شب چهارم بود که خبر آوردند ایشان رحلت فرموده اند.
بدین ترتیب آیت الله نجابت شیرازی در دوم ماه رجب سال۱۴۱۰ه.ق (برابر با سال ۱۳۶۸ه.ش)رحلت فرمود و در حرم حضرت امامزاده سیّد میر محمد بن موسی الکاظم(علیه السلام)در شیراز و دجوار یار دیرین و رفیق سلوکی اش،حضرت آیت الله شهید دستغیب مدفون گردید